Laag water is altijd spannend
Delta Nederland Door Dick Zuidhorn
Middellandse Zee, zo blauw, zo blauw. Geschreven door Dick Zuidhoorn Vrijwilliger Maas Binnenvaartmuseum Maasbracht. Zo mooi blauw en rustig als dat de Middellandse Zee werd bezongen door Toon Hermans is dat in het echt bepaald niet altijd het geval, want dat zeetje kan ook tekeer gaan als een wild beest. Vergeleken met de prachtige foto’s in de reclamefolders en websites van de reisorganisaties kan de werkelijkheid heel anders zijn. Zeevarenden zoals ik, die de Middellandse Zee regelmatig doorkruisen of hebben doorkruist, kunnen beamen hoe verraderlijk deze zee wel kan zijn. Het is maart 1973. Na de grote oversteek van Japan via het Panama Kanaal naar Europa beginnen we met de m.s. ‘Wissekerk’ van de rederij Nedlloyd aan de kustreis en varen in 4 weken tijd ‘even’ een rondje Middellandse Zee: Barcelona in Spanje Genua in Italië Marseille in Frankrijk Tripoli in Libië Beiroet in Libanon Tripoli in Syrië Genua Marseille Barcelona Tijdens deze kustreis ligt er nog een feestje in het verschiet. De 1 e stuurman is namelijk 25 jaar in dienst bij de rederij. Hiertoe is om de feestvreugde te vergroten, zijn echtgenote vanuit Nederland overgevlogen naar Barcelona. Maar ook de echtgenotes van de kapitein, de hoofdwerktuigkundige, de 3 e stuurman en de bootsman zijn overgevlogen. Mijn eeuwige trouwe vrouwtje Riet is al maandenlang als enige vrouw de hele grote reis aan boord en dat zal ze nog wel een tijdje blijven ook. Dus een gezellige boel met al dat vrouwvolk. Ter verhoging van de feestvreugde zullen deze dames een vrouwenkoortje ‘de Nellebellen’ gaan vormen, geleid door de vrouw Nel van onze kapitein. Vandaar. En Riet zal ook nog verkleed worden als dansmarieke. Een idee van Nel. Leuke plannetjes allemaal, eigenlijk niet logisch voor een mannenwereld op zee. Wat moet je daarmee! Maar achteraf wel leuk. Alleen, wanneer is dat feestje eigenlijk? Het wachten is op een paar dagen op open zee, dan is er even rust aan boord. Maar de eerste havens liggen zo dicht bij elkaar dat die oversteekjes te kort zijn voor een fatsoenlijk feestje op zee. Dus wordt besloten om dit te houden tijdens de oversteek van ruim twee dagen, van Marseille in Frankrijk naar Tripoli in het Noord Afrikaanse Libië, waar dictator Khadaffi vanaf 1979 tot 2011 de scepter zal zwaaien, en waarvandaan tegenwoordig zoveel vluchtelingen de oversteek naar Europa wagen, in de hoop het te overleven, want de kans op een verdrinkingsdood is reëel op zo’n verraderlijke Middellandse Zee! Terug naar de Wissekerk. Het 25-jarig dienstjubileum van onze 1 e stuurman wordt een gezellige dag, terwijl het schip zich met een snelheid van 39 km/uur een weg baant door het zoute water, met een stuurman op de brug, een werktuigkundige in de machinekamer en de kok en bakker in de kombuis. De rest van de 25-koppige bemanning heeft vrijaf gekregen om aan het feest deel te nemen. Wél wordt er slecht weer voorspeld in de loop van de dag, maar dat kan de pret nog niet drukken. Het feest gaat door tot in de late uurtjes. Intussen heeft zich dus de ongenode maar wél verwachte gast gemeld op het feest, namelijk windkracht 10! De Middellandse Zee verandert van lief onschuldig welpje in een woedende troep leeuwen, die de Wissekerk als een prooi aanvallen met een huilende wind als aanvoerder. Gelukkig is het schip goed beladen en stabiel en trotseert het natuurlijk deze aanval. Ze weet niet beter. Weliswaar slingert en stampt ze dat het een lieve lust is, en al gauw begint het toch knap lastig te worden voor de feestvierders, het is moeilijk dansen op een vloer die alle kanten op gaat. Uiteindelijk is iedereen maar braaf te kooi gegaan, het werd trouwens ook tijd. Morgen komen we immers in Tripoli aan en is er weer genoeg werk aan de winkel. Maar het kan ook rampzalig aflopen, wat blijkt uit het volgende. Het is 15 maart 1989. De chemicaliëntanker m.s. ‘Maassluis’ van de Nedlloyd gaat voor anker op de rede van de Algerijnse haven Skikda, om daar de volgende dag lading in te nemen. Zodoende zijn de ballasttanks uit voorzorg al leeg gepompt en legt de kapitein het zodoende hoog op het water gelegen schip dicht bij het havenhoofd ten anker. ’s Avonds steekt vanuit zee vrij onverwachts een zware storm op, waarbij het schip dus aan lager wal ligt, vlak bij het dreigende havenhoofd, bestaande uit reusachtige betonnen blokken. Laat in de avond besluit de kapitein, samen met de eerste stuurman, om anker op te gaan en het schip naar veilige open zee te varen. Daartoe worden twee Indonesische matrozen naar voren gestuurd om het anker op te halen, maar die bereiken het voorschip niet, want ze worden door de harde wind en hoge golven overboord geslagen. Het blijken achteraf de enige overlevenden van deze ramp. Bij windkracht 10 en golven hoger dan tien meter wordt het hulpeloze schip met krabbend anker tegen de pier gekwakt , als een speelbal van de huizenhoge golven en de zware storm, zodat het net zo lang door de golven tegen de pier wordt gebeukt tot het volledig breekt en volledig te pletter slaat, waarbij de overige 27 opvarenden het leven laten. Eén van de zwartste dagen van de rederij Nedlloyd. Hoe heeft dit toch zo mis kunnen gaan? Dit is het verkorte oordeel van de Raad voor de Scheepvaart: de kapitein heeft met de keuze van de ankerplaats een groot risico genomen (te dicht bij de kust dus) van het stuurboordanker is er bij het ten anker gaan te weinig ketting gegeven, waardoor dat anker is gaan krabben (logisch, een langere ketting geeft het anker plus ketting meer grip op de zeebodem) ondanks dat er nog voldoende tijd was, is verzuimd het bakboordanker uit te brengen. Die eerste twee punten staan als een huis, geen twijfel mogelijk. M.b.t. het laatste punt kun je je afvragen of onder die omstandigheden het voorschip, waar zich beide ankerspillen bevinden, nog wel bereikbaar was. Er waren immers al twee man overboord geslagen. Ook zullen we nooit weten wat de beweegredenen van de kapitein zijn geweest. Omdat er voor de rest niemand deze ramp heeft overleefd is er dus ook niemand die de nodige vragen kan beantwoorden. Ik had niet in de schoenen van de kapitein durven staan. En achteraf oordelen is toch wel zo gemakkelijk. Middellandse Zee, zo blauw, zo blauw. Verdomme!
           